| تبليغات | X |
اینها سخنان عالی ترین مقام حوزه علمیه قم است که یک سال پیش در نشستی با مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم بیان شد. آیت الله محمد یزدی رییس اسبق دستگاه قضایی و عضو کنونی فقهای شورای نگهبان، ده سال است که بیشتر روزهای هفته را در قم سپری می کند تا به عنوان رییس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و نیز دبیر شورای عالی حوزه، حوزه های علمیه کشور را مدیریت کند. از همین رو سخنان وی در نشست آبان ماه سال گذشته مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه می تواند نمادی از تعامل مدیران حوزه با طلاب و روحانیون این نهاد دیرپای دینی باشد. آیت الله یزدی همچنین برخی توقعات اعضای این مجمع را یادآور شد و گفت:« حوزه برای همه طلاب و روحانیون است و هیچ کس حق انحصاری در حوزه ندارد.»
مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه به عنوان تنها نهاد انتخابی حوزه که اعضایش منتخب مستقیم طلبه ها هستند، دو دهه است که واسطه میان حوزویان با مدیران و بزرگان حوزه و کشور شده و تا چند روز دیگر قرار است اعضای ششمین دوره آن نیز با رأی مستقیم طلبه ها انتخاب شوند. جرقه تشکیل مجمع که می توان آن را یک شبه پارلمان حوزوی دانست، در اواخرعمر امام خمینی زده شد و با پیگیری مرحوم آیت الله مشکینی رییس وقت جامعه مدرسین در نخستین ماه های پس از رحلت امام خمینی رسمیت یافت.
آنگونه که در اساسنامه مجمع آمده، ایجاد ارتباط و هماهنگى بین طلاب و فضلاى حوزه با جامعه مدرسین حوزه، تنظیم و تقویت امور حوزه در جهت تحکیم مبانى جمهورى اسلامى با ارائه طرحهاى مناسب به جامعه مدرسین و مدیریت حوزه علمیه قم، بالا بردن سطح عملى حوزه، تهذیب حوزه از انحرافات فکرى و سیاسى، جذب نیروهاى خلاق و کارآمد براى تدریس در حوزه و دانشگاه و نیز پیشنهاد تعیین ائمه جمعه از مهم ترین اهداف مجمع نمایندگان طلاب است. در اساسنامه شورای عالی حوزه (ماده ۹ فصل سوم مربوط به تشکیلات) نیز آمده است که شورای عالی از مجمع نمایندگان و فضلا در تهیه و ارائه طرح ها و برنامه های خود استفاده می کند.
چهره های شاخص مجمع در دو دهه گذشته معتقدند که این نهاد انتخابی توانسته در نیل به رسالت های مصوب خود موفق باشد و به ارائه طرح هایی همچون مؤسسه خیریه مالی – خدماتی حوزه، طرح کاهش تعطیلات حوزه، قانون اجرایی پوشیدن لباس روحانیت، طرح تشکیل فروشگاه های تعاونی مصرف طلاب، کمک در امر اعزام مبلغ به سراسر کشور، طرح مرکز تربیت مبلغ و کمک در انتخاب ائمه جمعه شهرستان ها اشاره می کنند.
با این حال به دلیل مختصات تاریخی – فرهنگی حوزه علمیه که آن را از دیگر نهادها و مراکز آموزشی متمایز می کند، فعالیت یک نهاد انتخابی در این چارچوب می توانست با دشواری ها و چالش هایی همراه باشد. اما آنگونه که انتظار می رفت، انتخابی بودن این نهاد نتوانست چندان چالش برانگیز باشد. انقلاب اسلامی راه را بر فعالیت نهادهای انتخابی از نظر شرعی هموار کرده بود و حمایت های بی شائبه و حتی گاه جنجالی امام خمینی از مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای انتخابی توانسته بود گونه ای از دموکراسی را در فضای فرهنگی جامعه نهادینه و مشروع کند.
اما آنچه که تاکنون توانسته نقش این نهاد را در اداره حوزه و حل مشکلات طلاب کمرنگ کند، نهادینه نشدن نحوه ارتباط این مجمع با موکلین خود است. هنوز پس از گذشت بیست سال از تشکیل مجمع، چگونگی ارتباط نمایندگان مجمع با طلاب و روحانیون تعریف نشده و تعامل وکلای مجمع با موکلین محدود به برپایی نشست های ماهانه شده است. البته گاهی نیز جلسات طلاب برخی شهرها و استان ها با نمایندگان خود سالی یکی دو بار برگزار می شود و این جلسات نیز در بسیاری اوقات به بحث های سیاسی و یا نشست های تشریفاتی اختصاص می یابد.
البته نباید درباره برخی نمایندگان بی انصافی کرد که همواره پیگیر مشکلات موکلین خود بوده و با برپایی نشست های مؤثر و مفید در بازگو کردن مشکلات طلاب به مدیران و بزرگان حوزه فعالیت های درخشانی داشته و به موفقیت هایی رسیده اند. اما هنوز تا نهادینه شدن این نوع تعامل راه زیادی باقی است. هنوز هم رسالت برخی نمایندگان مجمع به نوعی بروکراسی درون حوزوی محدود است و نهایتاً از امضای برگه تأییدیه اخلاقی طلبه ها و معرفی آنها به نهادهای حوزوی تجاوز نمی کند.
بسیاری معتقدند که این نهاد از سوی مدیران حوزه جدی گرفته نمی شود و گذشت دو دهه از تأسیس آن نتوانسته در مشروعیت بخشیدن به آن کارگر باشد. یکی از مهم ترین دغدغه های برخی نمایندگان فعلی و گذشته این مجمع نیز همین ناکارآمدی و عدم مقبولیت رسمی مجمع است.
مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه اکنون در دوراهی انفعال و بیش فعالی قرار گرفته است. برخی اعضای آن ترجیح می دهند که با مدیران حوزه از در سازگاری و آشتی درآیند و چندان به فکر تنش و چالش با آنان نیافتند. مصلحت سنجی، محافظه کاری و حفظ احترام مدیران حوزه گاهی منجر به نادیده گرفتن رسالت های اولیه و بدیهی مجمع در دفاع از حقوق طلاب شده است. از سوی دیگر برخی نمایندگان مجمع نیز انتقاد و خرده گیری بر مدیران حوزه را گاه به مرز دخالت در وظایف مدیریتی آنها می رسانند که شکوه و گله آیت الله یزدی ظاهراً معطوف به همین نگاه و عملکرد بوده است.
مجمع اکنون بر لبه تیغ حرکت می کند و به نظر می رسد که با گذشت دو دهه از فعالیت آن، باید بازنگری اساسی و اصلاحات بنیادین در جایگاه و رسالت های آن صورت گیرد. شاید مهم ترین نیاز کنونی مجمع، تعریف نحوه تعامل آن با موکلین و مدیران حوزه است. اگر این بازنگری جدی گرفته نشود، باید همچنان شاهد دموکراسی نیم بند و یا شبه دموکراسی و حرکت کج دار و مریز نمایندگان طلاب باشیم. این شبه دموکراسی ممکن است روزی به حذف عملی این نهاد و بی اثر شدن محض آن بیانجامد.
منبع:تورجان
یادآوری می کنم:نطق پیش از دستور و صحبت های یک نماینده مجمع در دیدار تاریخی 8 آذر با مقام عظمای ولایت
اختصاصی وبلاگ " هشت آذر ":
تا چند ماه دیگرطرح جدید پرداخت شهریه در حوزه علمیه قم اجرا میشود.